ThaiHerbClinic.com

หญิงสาวคนหนึ่งมาพบหมอด้วยอาการร้อนในลำคอ และมีอาการแสบร้อนแผ่นหลังช่วงปอดด้วย รู้สึกทุกข์ทรมานมาก จากการซักประวัติ คนไข้เป็นโรคเบาหวานต้องฉีดอินซูลินวันละ 3 เวลา เช้าวันที่เกิดอาการ เธอไม่ได้ทานข้าว เพราะลืมเอายาฉีดติดตัวไปด้วย เมื่อเกิดอาการหิว จึงรับประทานน้ำมะนาวสดผสมเกลือและโซดาเป็นจำนวนมาก (มะนาว 5 ลูก น้ำโซดาขวดเล็ก 3 ขวด) สักพักก็เกิดอาการร้อนซ่านจากลิ้นปี่ขึ้นมาถึงคอหอยเกิดเป็นระลอก เมื่อมาถึงคอหอย มีอาการร้อนซ่าขึ้นศีรษะ พอหนักเข้าแผ่นหลังก็ร้อนไปด้วย นอกจากนี้ ยังมีอาการเจ็บจากการปวดแสบปวดร้อนด้วย กินไม่ได้เพราะมีลมตีขึ้นมาจุกอกตลอดเวลา คนไข้จึงดื่มน้ำแช่เย็นตลอดเวลาเพื่อบรรเทาอาการร้อนในลำคอ แต่ก็ทุเลาลงช่วงน้ำผ่านลำคอเท่านั้น คนไข้มาพบหมอในเช้าวันต่อมา

การวินิจฉัยโรค โรคนี้เกิดจากพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ผิดปกติ การดื่มน้ำมะนาวสดผสมโซดาและเกลือในขณะที่ท้องว่าง ผสมกับน้ำย่อยซึ่งเป็นกรดในกระเพาะอาหาร ทำให้กระเพาะอาหารมีกรดมากขึ้น มีน้ำโซดาเป็นกระสายยาพัดพาเอากรดจากกระเพาะอาหารขึ้นมาตามหลอดอาหาร ไอจากกรดในกระเพาะอาหารเผาผลาญเสมหะในลำคอ เสมหะในช่วงคอ หรือที่เรียกว่า ศอเสมหะจะมีความหนาประมาณเจ็ดข้อนิ้วเรียงกัน

ศอเสมหะนี้โดยปกติจะปิดหลอดอาหารเสมือนแหนที่อยู่บนผิวน้ำ เมื่อมีอาหารหรือน้ำผ่านลงไป แหนนี้ก็จะแหวกทางให้อาหารลงไปและจะปิดติดกันดังเดิม เมื่อไอกรดในกระเพาะอาหารถูกดันให้ขึ้นมาโดยใช้น้ำโซดาเป็นตัวพัดพาขึ้นสู่ข้างบน ไอกรดนี้มีความร้อนมาก จึงเข้าไปทำลายความชุ่มชื้นของศอเสมหะให้เหือดแห้ง เรียกกันตามศัพท์แพทย์แผนไทยว่า ศอเสมหะพิการ จะมีอาการไอ เจ็บคอ คอแห้ง เป็นหืด (แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ เรื่องอาโปธาตุพิการ) คนไข้จึงรู้สึกแสบร้อนผ่าวขึ้นมาตามลำคอตามแรงลมที่ถูกพัดขึ้น มีลมจุกที่ยอดอก ไอกรดของคนไข้คนนี้มีความร้อนแรงผิดปกติเพราะคนไข้สามารถรับรู้ได้ถึงคลื่น ความร้อนนี้แผ่ไปถึงด้านหลังด้วย แสดงว่าปอดของคนไข้ได้รับเปลวความร้อนนี้เช่นเดียวกัน

แนวทางรักษา หมอได้ให้ยาถอนพิษร้อน และขับพิษร้อน ออกทางทวารหนัก ขณะเดียวกันเสริมความสมบูรณ์ของศอเสมหะโดยใช้มหาพิกัดยาตรีผลา อัตราส่วน 12, 8, 4 โดยเอามะขามป้อมเป็นตัวนำ ต้มให้ดื่ม เพื่อให้ยาน้ำผ่านทางลำคอ

ผลการรักษา อาการร้อนในลำคอและแผ่นหลังค่อยๆดีขึ้น หายจากความทุกข์ทรมานภายในเวลา 3 วัน และหายสนิทเมื่อทานยาได้ครบ 7 วัน หมายเหตุ แพทย์แผนปัจจุบันเรียกอาการร้อนในลำคอนี้ว่า อาการกรดไหลย้อน