บนระนาบของจิตใจและดวงดาว จะมีสามองค์ประกอบหรือ gunas ที่ตอบสนองต่ออารมณ์สามอย่างซึ่งถูกสร้างเป็นโครงสร้างของร่างกายขึ้น ในระบบการแพทย์อายุรเวทนี้คุณสมบัติสามอย่างที่ทำให้เกิดการจำแนกแตกต่างทางอารมณ์ของมนุษย์และความต่างทางจิต,จริตธรรมของแต่ละบุคคล ความต่างของอุณหภูมิ,ชีวเคมี รวมถึงอุปนิสัย ธรรมจริยา(หรือพฤติกรรมทางเพศ)
ลักษณะสัตวิชนั้นได้แก่ ความเข้าใจ ความรู้แจ้ง ความบริสุทธิ์สะอาด ความแจ่มแจ้ง ความเมตตาและความรัก ลักษณะราจัสเป็นนัยในการเคลื่อน มุมมองต่อสิ่งรอบตัวอย่างเปิดเผยและก้าวร้าว ฝักใฝ่ในกามคุณทั้ง๕ ส่วนลักษณะทามัสนั้นเป็นภาวะของความไม่รู้ ความเฉื่อยชา ความสมบุกสมบันและเซ่อซ่า
มนุษย์ที่มีลักษณะเด่นทางสัตวิช(satvic) จะมีสุขภาพดีทั้งกายและจิต มีสติความรู้ตัวทั่วพร้อมใฝ่ใจในการบำเพ็ญ พวกเขาศรัทธาในพระเจ้า ใจบุญสุนทาน เป็นบุคคลผู้ควรแก่การคารวะ
ส่วนลักษณะเด่นทางราจัส(rajas) จะมีความสนใจในเรื่องธุรกิจ ความร่ำรวย ความมีอำนาจ มีชื่อเสียงและฐานะ กลุ่มนี้มีความสุขอยู่กับทรัพย์สินและวัตถุต่างๆภายนอก มีความรวนเรในศรัทธา(มักจะเปลี่ยนใจในสิ่งที่ตนศรัทธาได้อย่างทันทีทันใด) และสนใจเกี่ยวกับการเมืองการปกครองเป็นอย่างมาก
ลักษณะเด่นทางทามัส(tamas)นั้น เป็นคนขี้เกียจ เห็นแก่ตัวและชอบการทำลายล้าง ชอบเอาชนะ ไม่ใส่ใจศาสนา มักสำคัญตนว่าเหนือผู้อื่น
บุคคลผู้ประกอบด้วยภาวะสัตวิชเด่นจะประสบความสำเร็จได้ง่าย ในขณะที่ราจัสและทามัสต้องใช้ความพยายามเป็นอย่างมากที่จะบรรลุถึงเป้าหมายเดียวกันนั้น
สภาวะจิตทั้งสามอย่างนี้มีผลต่อพฤติกรรมและบุคคลิกภาพ ซึ่งเราสามารถปรับเปลี่ยนแก้ไขด้วยการฝึกฝนที่จะควบคุมตนเองด้วยวิถีแห่งการปฏิบัติโยคะ